Zum Inhalt springen

Benutzer:Donmiguel~dewikibooks/Laborejo

Aus Wikibooks

Esperanto, die Open-Source Sprache

Kapitel 17

Das demonstrative temporale Adverb „tiam“

1. Das demonstrative temporale Adverb, bezogen auf das Demonstrativpronomen tiu ist tiam (dann, damals, zu jener Zeit):

Tiam li rajdos al la urbo. – Dann wird er in die Stadt fahren.
Nun ili estas saĝaj, sed tiam ili estis malsaĝaj. – Jetzt sind sie weise, aber damals waren sie dumm.

Vergleich von Adjektiven

2. Ein Adjektiv kann drei Steigerungen haben, Positiv, Komparativ und Superlativ. Im Deutschen werden die Steigerungsformen durch die Suffixe -er, -st gebildet, zum Beispiel zufrieden – zufriedener – am zufriedensten. In anderen Sprachen wie Französisch, Spanisch, Italienisch oder Englisch gibt es eine andere Methode: man stellt einfach mehr oder am meisten vor das Adjektiv, zum Beispiel content – more content – most content. So funktioniert es auch im Esperanto: Der Komparativ wird mit pli (mehr), der Superlativ mit plej (am meisten) gebildet:

Positiv Komparativ Superlativ
bela – schön pli bela – schöner plej bela – am schönsten
bona – gut pli bona – besser plej bona – am besten
malbona – schlecht  pli malbona – schlechter  plej malbona – am schlechtesten
saĝa – weise pli saĝa – weiser plej saĝa – am weisesten

3. Die Präposition el (eigentlich aus, in diesem Falle übersetzt mit von) wird benutzt, um die Gruppe von Dingen zu bezeichnen, von denen das mit dem Superlativ beschriebene Wort das größte/beste/tollste ist:

Li estas la plej juna el tiuj. – Er ist der Jüngste von allen.
Vi estas la plej feliĉa el ni. – Du bist der/die Glücklichste von uns.
Tiu estis la plej ruza el la viroj. – Der da war der Schlauste von den Männern.

Anmerkung: In einem solchen Fall, wird jemand/etwas eindeutiges bezeichnet. Deswegen braucht man den bestimmten Artikel la. Wenn jedoch von irgendjemandem/irgendetwas gesprochen wird, lässt man im Esperanto den Artikel weg: La reĝo legis plej interesan novan libron. Wir wissen nicht welches Buch es ist, es kann irgendeines sein.

Adverbielle Ausdrücke der Art und Weise oder Charakteristik eingeleitet durch „kun“

4. Die Aktionen oder Gefühle, die mit einem Geschehen oder Zustand verbunden sind, oder eine (ständige) Charakteristik können ausgedrückt werden mit einem Substantiv, eingeleitet durch die Präposition kun:

Li prenis ĝin kun la plej granda zorgo. – Er nahm es mit größter Sorge.
Mi aŭdis lin kun intereso kaj plezuro. – Ich hörte ihm mit Interesse und Freude zu.
Ŝi estas virino kun bona gusto. – Sie ist eine Frau mit gutem Geschmack.
Mi havas ĉevalon kun forta korpo – Ich habe ein Pferd mit einem starken Körper.

Manchmal kann die Art und Weise einer Aktion ausgedrückt werden als Instrument, mit der Präposition per und einem Substantiv mit einem Adjektiv: Li kantis per dolĉa voĉo (Er sang mit süßer Stimme). Vi puŝis min per forta mano (Du hast mich mit einer starken Hand gestoßen).

„diri“, „paroli“ und „rakonti“

5. Die Verben diri (sagen), paroli (sprechen) und rakonti (erzählen) muss man auseinanderhalten, obwohl sie eine ähnliche Bedeutung haben:

Mi diris al vi ke pluvas. – Ich sagte (zu) dir, dass es regne.
Mi diris ĝin al vi. – Ich sagte es dir.
Mi parolis al vi pri ĝi. – Ich sprach mit dir darüber.
Mi rakontis ĝin al vi. – Ich erzählte es dir.

Vokabeln

ami – lieben
ekster – außer, außerhalb
Frederiko – Friedrich
gratuli – gratulieren
intereso – Interesse
letero – Brief
plej – am meisten (Kap. 17 #2)
plezuro – Vergnügen, Freude
pli – mehr (Kap. 17 #2)
plumo – Schreibfeder, Vogelfeder
rakonti – erzählen (Kap. 17 #5)
reĝo – König
servisto – Bediensteter, Diener
skribi – schreiben
tiam – dann, einst (Kap. 17 #1)
zorgo – Sorge

Frederiko la Granda kaj la juna servisto (Leseübung)

Hieraŭ mi legis interesan libron pri Frederiko la Granda („der Große“). En ĝi oni rakontas ke la reĝo kun plezuro legis aŭ skribis per sia plumo, dum malfruaj horoj de la nokto. Agrabla juna knabo, la plej juna el la servistoj, tiam restis ekster la pordo. Ĉar la reĝo legis plej interesan novan libron, li ne opiniis ke la horo estas malfrua. Li vokis sian malgrandan serviston, sed la knabo, nek venis nek respondis. La reĝo iris tien, kaj trovis la knabon ekster la pordo. Li vidis ke la knabo dormas sur malalta seĝo. Tiam Frederiko la Granda ne estis kolera, sed hontis ĉar li vokis la infanon.

La reĝo Frederiko vidis leteron en la poŝo de la knabo. Tuj li prenis la leteron el lia poŝo, kaj rigardis ĝin. Ĝi estis letero al la servisto, de lia patrino. Ŝi ne estis riĉa virino, ŝi ŝajnis esti tre malriĉa. En ĉi tiu letero la patrino diris per la plumo ke ŝi amas la filon. Ŝi dankis al li, ĉar li skribis al ŝi longan leteron. Ŝi ankaŭ dankis al li, ĉar li donis al ŝi monon. La reĝo volis esti tre bona al tia filo. Kun la plej granda zorgo li metis monon el sia poŝo kun la letero kaj tiam lasis la leteron en ties poŝo.

Tiam li formarŝis al sia ĉambro, kaj vokis la malgrandan serviston. La knabo tuj aŭdis, kaj rapidis tra la pordo. Li kuris tra la ĉambro, kaj staris antaŭ la reĝo. „Ĉu vi dormis?“ diris Frederiko Granda. „Jes, mi timas ke mi preskaŭ dormis,“ respondis la knabo, „kaj mi tre hontas.“ Tiam li metis la manon en la poŝon, kaj trovis la monon. Li ŝajnis malfeliĉa kaj diris kun granda timo „Malamiko metis ĉi tiun monon en mian poŝon! Oni opinios ke mi ŝtelis ĝin! Oni malamos min, kaj forpelos min!“ Frederiko respondis, „Ne, mi donis ĝin al vi, ĉar mi ŝatas bonajn knabojn. Mi gratulas al via patrino, ĉar ŝi havas tian filon.“

(→ Übersetzung der Leseübung)


Übersetzungsübung

  1. Man erzählt eine interessante Geschichte über Friedrich den Großen.
  2. Sein jüngster Diener blieb außen an der Tür.
  3. Der König rief ihn und er eilte dorthin und stand vor ihn hin.
  4. Gestern hörte er den König nicht.
  5. Der König rief ihn, aber er antwortete nicht.
  6. Der König dachte, der Junge sei mit den älteren Dienern weggegangen und war verärgert.
  7. Er ließ sein Buch auf dem Tisch und ging zur Tür.
  8. Dann sah er, dass der kleine Junge dort schlief.
  9. Er sah ihn mit größerem Interesse an und sah einen Brief in seiner Hosentasche.
  10. Der Brief war von der Mutter des Jungen.
  11. Er hatte ihr einen Brief geschrieben mit seiner Schreibfeder und seiner Mutter Geld gegeben, weil sie arm war.
  12. Er schrieb längere Briefe mit Freude, er war der treueste Sohn.
  13. Der König gratulierte der Mutter des Jungen, weil sie so einen treuen Sohn hatte.
  14. Der König Friedrich wollte besser zum Jungen sein.
  15. Er legte sein Buch auf den Tisch neben sein Schwert und sprach mit seinem kleinen Diener.
  16. Dann kamen ältere Diener und standen um den König herum.
  17. Sie gingen mit größter Sorge, aber der jüngere Diener hörte sie nicht.
  18. Sie liebten den jungen Knaben und wollten ihm helfen.
(→ Lösung der Übersetzungsübung)



Frederiko la Granda kaj la juna servisto

Hieraŭ mi legis interesan libron pri Frederiko la Granda („der Große“). En ĝi oni rakontas ke la reĝo kun plezuro legis aŭ skribis per sia plumo, dum malfruaj horoj de la nokto. Agrabla juna knabo, la plej juna el la servistoj, tiam restis ekster la pordo. Ĉar la reĝo legis plej interesan novan libron, li ne opiniis ke la horo estas malfrua. Li vokis sian malgrandan serviston, sed la knabo, nek venis nek respondis. La reĝo iris tien, kaj trovis la knabon ekster la pordo. Li vidis ke la knabo dormas sur malalta seĝo. Tiam Frederiko la Granda ne estis kolera, sed hontis ĉar li vokis la infanon.

La reĝo Frederiko vidis leteron en la poŝo de la knabo. Tuj li prenis la leteron el lia poŝo, kaj rigardis ĝin. Ĝi estis letero al la servisto, de lia patrino. Ŝi ne estis riĉa virino, ŝi ŝajnis esti tre malriĉa. En ĉi tiu letero la patrino diris per la plumo ke ŝi amas la filon. Ŝi dankis al li, ĉar li skribis al ŝi longan leteron. Ŝi ankaŭ dankis al li, ĉar li donis al ŝi monon. La reĝo volis esti tre bona al tia filo. Kun la plej granda zorgo li metis monon el sia poŝo kun la letero kaj tiam lasis la leteron en ties poŝo.

Tiam li formarŝis al sia ĉambro, kaj vokis la malgrandan serviston. La knabo tuj aŭdis, kaj rapidis tra la pordo. Li kuris tra la ĉambro, kaj staris antaŭ la reĝo. „Ĉu vi dormis?“ diris Frederiko Granda. „Jes, mi timas ke mi preskaŭ dormis,“ respondis la knabo, „kaj mi tre hontas.“ Tiam li metis la manon en la poŝon, kaj trovis la monon. Li ŝajnis malfeliĉa kaj diris kun granda timo „Malamiko metis ĉi tiun monon en mian poŝon! Oni opinios ke mi ŝtelis ĝin! Oni malamos min, kaj forpelos min!“ Frederiko respondis, „Ne, mi donis ĝin al vi, ĉar mi ŝatas bonajn knabojn. Mi gratulas al via patrino, ĉar ŝi havas tian filon.“

Friedrich der Große und der junge Diener

Gestern las ich ein interessantes Buch über Friedrich den Großen. In ihm erzählt man, dass der König in späten Stunden der Nacht mit Freude las oder mit der Schreibfeder schrieb. Ein angenehmer junger Knabe, der jüngste der Diener, wartete zu dieser Zeit außen an der Tür. Weil der König das interessanteste neue Buch las, fand er nicht, dass die Stunde spät sei. Er rief seinen kleinen Diener, doch der Knabe kam nicht, noch antwortete er. Der König ging dorthin und fand den Knaben außen an der Tür. Er sah, dass der Knabe auf einem niedrigen Stuhl schlief. Hierauf war Friedrich der Große nicht wütend, sondern schämte sich, dass er das Kind gerufen hatte.

Der König Friedrich sah einen Brief in der Tasche des Knaben. Sofort nahm er den Brief aus der Tasche und schaute ihn an. Es war ein Brief an den Diener, von seiner Mutter. Sie war keine reiche Frau, sie schien sehr arm zu sein. In diesem Brief sagte die Mutter mittels der Feder, dass sie ihren Sohn liebe. Sie dankte ihm, weil er ihr einen langen Brief geschrieben hatte. Sie dankte ihm auch, weil er ihr Geld gegeben hatte. Der König wollte sehr gut sein zu so einem Sohn. Mit größter Sorgfalt legte er dem Brief Geld aus seiner Tasche bei und ließ dann den Brief in dessen Tasche.

Dann ging er weg zu seinem Zimmer und rief den kleinen Diener. Der Knabe hörte es (diesmal) sofort und eilte durch die Tür. Er rannte durch das Zimmer und stand vor dem König. „Hast du geschlafen?“, sagte Friedrich der Große. „Ja, ich fürchte ich habe fast geschlafen“, antwortete der Knabe, „und ich schäme mich sehr.“ Dann steckte er die Hand in die Tasche und fand das Geld. Er schien noch unglücklicher zu werden und sagte mit großer Furcht: „Ein Feind hat mir dieses Geld hier in meine Tasche getan! Man wird glauben, ich hätte ihn bestohlen! Man wird mich hassen und mich vertreiben!“ Friedrich antwortete: „Nein, ich habe es dir gegeben, weil ich gute Knaben mag. Ich gratuliere deiner Mutter, weil sie so einen Sohn hat.“

<<< Zurück zum Kapitel Inhalt Esperanto–Deutsch >>>

Übersetzungsübung

  1. Man erzählt eine interessante Geschichte über Friedrich den Großen.
  2. Sein jüngster Diener blieb außen an der Tür.
  3. Der König rief ihn und er eilte dorthin und stand vor ihn hin.
  4. Gestern hörte er den König nicht.
  5. Der König rief ihn, aber er antwortete nicht.
  6. Der König dachte, der Junge sei mit den älteren Dienern weggegangen und war verärgert.
  7. Er ließ sein Buch auf dem Tisch und ging zur Tür.
  8. Dann sah er, dass der kleine Junge dort schlief.
  9. Er sah ihn mit größerem Interesse an und sah einen Brief in seiner Hosentasche.
  10. Der Brief war von der Mutter des Jungen.
  11. Er hatte ihr einen Brief geschrieben mit seiner Schreibfeder und seiner Mutter Geld gegeben, weil sie arm war.
  12. Er schrieb längere Briefe mit Freude, er war der treueste Sohn.
  13. Der König gratulierte der Mutter des Jungen, weil sie so einen treuen Sohn hatte.
  14. Der König Friedrich wollte besser zum Jungen sein.
  15. Er legte sein Buch auf den Tisch neben sein Schwert und sprach mit seinem kleinen Diener.
  16. Dann kamen ältere Diener und standen um den König herum.
  17. Sie gingen mit größter Sorge, aber der jüngere Diener hörte sie nicht.
  18. Sie liebten den jungen Knaben und wollten ihm helfen.

Lösung

  1. Oni rakontas interesan rakonton pri Frederiko Granda.
  2. Lia plej juna servisto restis ekster la pordo.
  3. La reĝo vokis lin, kaj rapidis tien, kaj staris antaŭ li.
  4. Hieraŭ li ne aŭdis la reĝon.
  5. La reĝo vokis lin, sed li ne respondis.
  6. La reĝo opiniis, ke la knabo foriris kun la pli maljunaj servistoj, kaj estis kolera.
  7. Li lasis sian libron sur la tablo kaj iris al la pordo.
  8. Tiam li vidis ke la malgranda knabo dormas tie.
  9. Li rigardis lin kun pli granda intereso, kaj vidis leteron en lia poŝo.
  10. La letero estis de la patrino de la knabo.
  11. Li skribis leteron al ŝi per sia plumo, kaj donis monon al sia patrino, ĉar ŝi estis malriĉa.
  12. Li skribis pli longajn leterojn kun plezuro, li estis la plej fidela filo.
  13. La reĝo gratulis la patrinon, ĉar ŝi havis tian fidelan filon.
  14. La reĝo Frederiko volis esti pli bona al la knabo.
  15. Li metis sian libron sur la tablo apud sia glavo, kaj parolis al sia malgranda servisto.
  16. Tiam pli maljunaj servistoj venis kaj staris ĉirkaŭ la reĝo.
  17. Ili marŝis kun plej granda zorgo, sed la pli juna servisto ne aŭdis ilin.
  18. Ili amis la junan knabon kaj volis helpi lin.
<<< Zurück zum Kapitel Inhalt Deutsch–Esperanto >>>

Kapitel 18

Das kausale demonstrative Adverb „tial“

1. Wie das Demonstrativpronomen tiu (diese, dieses, dieser) gibt es ein Demonstrativum des Grundes: tial (darum, deswegen, deshalb)

Tial la servisto foriris. – Aus diesem Grunde ging der Diener (weg).
Tial mi gratulis lin. – Darum gratulierte ich ihm.
Tial oni forpelis lin. – Deshalb brachte man ihn weg.

Ableitung von Adverbien

2. Adverbien können von jeder Wortwurzel (Adjektive, Substantive, ...) ganz einfach abgeleitet werden, indem man die Adverb-Endung -e anhängt. Die Steigerung funktioniert gleich wie bei Adjektiven.

Li estas bona servisto. – Er ist ein guter Diener.
Li povas kanti bone. – Er kann gut singen.
Sed ŝi kantas pli bone. – Aber sie singt besser.

Vom Deutschen her ist man den Unterschied von Adjektiven und Adverbien nicht gewöhnt, da anders als in anderen Sprachen keine Adverb-Endung existiert (zum Beispiel -ly im Englischen oder -ment im Französischen), aber in Esperanto muss man Adjektive und Adverbien klar unterscheiden!

„malpli“ und „malplej“

3. Zu pli und plej existieren die Gegenstücke malpli (weniger) und malplej (am wenigsten). Sie werden wie pli und plej benutzt:

Li estas malpli kuraĝa. – Er ist weniger mutig.
Tiuj estis malplej akra. – Diese waren am wenigsten scharf.
La vento blovis malpli forte. – Der Wind wehte weniger stark.
Li skribis malplej zorge. – Er schrieb am unsorgfältigsten (am wenigsten sorgfältig).
Mi malpli timas ilin. – Ich fürchte sie weniger.
Vi malplej bezonos helpon. – Du wirst Hilfe am wenigsten benötigen.

Vergleichen von Wörtern, die eine Menge ausdrücken, mit „multe“

4. Während (mal)pli und (mal)plej im engeren Sinne ja den Grad von etwas ausdrücken, wird durch multe (viel, sehr) eine quantitative Aussage gemacht, mit dem gewünschten Steigerungsgrad:

multe (viel, sehr) pli multe (mehr) plej multe (am meisten)
malmulte (wenig)  pli malmulte = malpli multe (weniger)  plej malmulte = malplej multe (am wenigsten)

Vergleiche mit „ol“

5. In einem Vergleich, der (mal)pli beinhaltet, muss nach ol der gleiche Fall stehen, in dem das Wort steht, auf das man Bezug nimmt, damit keine Missverständnisse geschehen:

Mi amas vin pli multe ol ŝin. – Ich liebe dich mehr als ich sie liebe.
Mi amas vin pli multe ol ŝi. – Ich liebe dich mehr als sie dich liebt.
Vi helpis la viron malpli multe ol la knabo. – Du halfst dem Mann weniger als der Knabe (ihm half).
Vi helpis la viron malpli multe ol la knabon. – Du halfst dem Mann weniger als (du) dem Knaben (halfst).

Kausale Nebensätze mit „ĉar“

6. Ein Nebensatz, der einen Grund angibt, wird eingeleitet durch ĉar (weil, denn) oder tial ke („aus dem Grunde, dass“, denn, weil):

Mi venis frue, ĉar mi volis vidi vin. – Ich kam früh, weil ich dich sehen wollte.
La floroj velkis tial, ke ne pluvis. – Die Blumen welkten darum, weil es nicht geregnet hatte.

Vokabeln

anstataŭ – anstatt
aprilo – April
aŭgusto – August
jaro – Jahr
junio – Juni
julio – Juli
majo – Mai
marto – März
monato – Monat
multa – viel (multaj – viele)
ofta – häufig, oftmals
ol – als (Kap. 18 #5)
printempo – Frühling
tago – Tag
sezono – Jahreszeit
somero – Sommer
tial – deshalb (Kap. 18 #1)
vintro – Winter

Pri la sezonoj (Leseübung)

La vintro estas la malplej agrabla sezono el la tuta jaro. Neĝas tre multe, kaj tial oni nur malofte promenas, ĉar la stratoj estas tro malsekaj. Oni marŝas kun granda zorgo, kaj malrapide, tial ke oni ne volas fali kaj preskaŭ rompi la kolon. Oni zorge gardas sin tiam kontraŭ la malvarmaj nordaj ventoj. La manojn oni metas en la poŝojn, sed la vizaĝon oni ne povas bone gardi. Mi ne ŝatas resti ekster la domo dum tia vetero. Mi multe preferas sidi en varma luma ĉambro, kaj skribi leterojn per bona plumo.

La monatoj de la printempo estas marto, aprilo kaj majo. La bela printempo ŝajnas pli agrabla ol la vintro. Ĝiaj tagoj estas pli longaj kaj pli varmaj, ĝiaj ventoj blovas malpli forte. En ĉi tiu sezono la kampoj kaj arboj frue komencas montri plej belajn kolorojn. La birdoj konstruas siajn nestojn, kaj dolĉe kantas. Oni povas promeni sur la mola herbo, anstataŭ sur malsekaj malagrablaj stratoj. Pluvas pli multe en aprilo, tamen post la pluvo la herbo ŝajnas pli verda, kaj la nuboj baldaŭ forflugas de la blua ĉielo. Dum majo oni trovas violojn, kaj en junio oni vidas tre multajn rozojn.

Sed la plej agrabla el la sezonoj estas la somero. Anstataŭ malvarmaj ventoj la somero havas la plej belan veteron, kun suda aŭ okcidenta ventoj. La longaj tagoj estas varmaj, sed la noktoj estas tute agrablaj. Tiam oni havas pli bonajn fruktojn ol dum la printempo. La monatoj de la somero estas junio, julio kaj aŭgusto. Mi plej ŝatas junion. Ĉu vi ŝatas ĝin pli multe ol mi? Ĉu vi ŝatas aŭguston pli multe ol julion?

(→ Übersetzung der Leseübung)


Übersetzungsübung

  1. Ich las ein sehr interessantes Buch über Friedrich den Großen.
  2. Es erzählt, dass er oft wach blieb und während den späteren Stunden der Nacht mit großem Interesse las.
  3. Sein jüngster Diener war ein kleiner Junge.
  4. Der König liebte diesen Jungen mehr als die anderen Diener.
  5. Der Winter ist eine weniger angenehme Jahreszeit als der Frühling, aber der Sommer ist angenehmer als jene Jahreszeit.
  6. Während des Märzes bläst der Ostwind am stärksten und schüttelt die Bäume sehr fest.
  7. Im April braucht man seinen Regenschirm, weil es oft Wolken am Himmel hat und sehr viel regnet.
  8. Die Straßen sind sehr nass, aber das Wasser scheint sie nicht zu waschen.
  9. Im Mai beginnt man, schöne Veilchen zu finden und die Vögel in den Bäumen über unseren Köpfen singen sehr schön.
  10. Im Juni sieht man die schönsten Rosen.
  11. Juli und August sind die wärmsten Monate des ganzen Jahres.
  12. Die Tage sind länger als die Nächte und der Wetterhahn zeigt West- und Südwinde statt jenen unangenehmen Nord- und Ostwinden.
  13. Man bleibt dann draußen (außerhalb des Hauses) mit größerer Freude und geht spazieren in den Parks.
  14. Ich denke, dass ich den Sommer mehr liebe als du.
  15. Deshalb rühme ich den Sommer mehr als du.
  16. Dennoch lobe ich dich mehr als deinen jüngeren Bruder.
  17. Er ist weniger schlau als du.
(→ Lösung der Übersetzungsübung)



Pri la sezonoj

La vintro estas la malplej agrabla sezono el la tuta jaro. Neĝas tre multe, kaj tial oni nur malofte promenas, ĉar la stratoj estas tro malsekaj. Oni marŝas kun granda zorgo, kaj malrapide, tial ke oni ne volas fali kaj preskaŭ rompi la kolon. Oni zorge gardas sin tiam kontraŭ la malvarmaj nordaj ventoj. La manojn oni metas en la poŝojn, sed la vizaĝon oni ne povas bone gardi. Mi ne ŝatas resti ekster la domo dum tia vetero. Mi multe preferas sidi en varma luma ĉambro, kaj skribi leterojn per bona plumo.

La monatoj de la printempo estas marto, aprilo kaj majo. La bela printempo ŝajnas pli agrabla ol la vintro. Ĝiaj tagoj estas pli longaj kaj pli varmaj, ĝiaj ventoj blovas malpli forte. En ĉi tiu sezono la kampoj kaj arboj frue komencas montri plej belajn kolorojn. La birdoj konstruas siajn nestojn, kaj dolĉe kantas. Oni povas promeni sur la mola herbo, anstataŭ sur malsekaj malagrablaj stratoj. Pluvas pli multe en aprilo, tamen post la pluvo la herbo ŝajnas pli verda, kaj la nuboj baldaŭ forflugas de la blua ĉielo. Dum majo oni trovas violojn, kaj en junio oni vidas tre multajn rozojn.

Sed la plej agrabla el la sezonoj estas la somero. Anstataŭ malvarmaj ventoj la somero havas la plej belan veteron, kun suda aŭ okcidenta ventoj. La longaj tagoj estas varmaj, sed la noktoj estas tute agrablaj. Tiam oni havas pli bonajn fruktojn ol dum la printempo. La monatoj de la somero estas junio, julio kaj aŭgusto. Mi plej ŝatas junion. Ĉu vi ŝatas ĝin pli multe ol mi? Ĉu vi ŝatas aŭguston pli multe ol julion?

Über die Jahreszeiten

Der Winter ist die unangenehmste Jahreszeit des ganzen Jahres. Es schneit sehr viel, und darum geht man nur selten spazieren, weil die Straßen zu nass sind. Man marschiert mit großer Sorge und langsam, denn man will nicht hinfallen und sich fast den Hals brechen. Man schützt sich dann sorgfältig gegen die kalten Nordwinde. Die Hände steckt man in die Taschen, aber das Gesicht kann man nicht gut schützen. Ich bleibe bei solchem Wetter nicht gerne außer Haus. Ich bevorzuge vielmehr, in einem warmen hellen Zimmer zu sitzen und mit einer guten Schreibfeder Briefe zu schreiben.

Die Monate des Frühlings sind März, April und Mai. Der schöne Frühling scheint angenehmer zu sein als der Winter. Seine Tage sind länger und wärmer und seine Winde blasen weniger stark. In dieser Jahreszeit fangen die Felder und die Bäume früh an, die schönsten Farben zu zeigen. Die Vögel bauen ihre Nester und singen süß. Man kann auf dem weichen Gras spazieren anstatt auf nassen unangenehmen Straßen. Im April regnet es mehr, doch nach dem Regen scheint das Gras grüner zu sein und die Wolken verfliegen bald aus dem blauen Himmel. Im Mai findet man Veilchen und im Juni sieht man sehr viele Rosen.

Aber die angenehmste der Jahreszeiten ist der Sommer. Anstatt kalten Winden hat der Sommer das schönste Wetter, mit Süd- oder Westwinden. Die langen Tage sind warm, aber die Nächte sind ganz angenehm. Man hat dann schönere Früchte als im Frühling. Die Monate des Sommers sind Juni, Juli und August. Ich mag den Juni am liebsten. Magst du ihn mehr als ich? Magst du den August mehr als den Juli?

<<< Zurück zum Kapitel Inhalt Esperanto–Deutsch >>>

Übersetzungsübung

  1. Ich las ein sehr interessantes Buch über Friedrich den Großen.
  2. Es erzählt, dass er oft wach blieb und während den späteren Stunden der Nacht mit großem Interesse las.
  3. Sein jüngster Diener war ein kleiner Junge.
  4. Der König liebte diesen Jungen mehr als die anderen Diener.
  5. Der Winter ist eine weniger angenehme Jahreszeit als der Frühling, aber der Sommer ist angenehmer als jene Jahreszeit.
  6. Während des Märzes bläst der Ostwind am stärksten und schüttelt die Bäume sehr fest.
  7. Im April braucht man seinen Regenschirm, weil es oft Wolken am Himmel hat und sehr viel regnet.
  8. Die Straßen sind sehr nass, aber das Wasser scheint sie nicht zu waschen.
  9. Im Mai beginnt man, schöne Veilchen zu finden und die Vögel in den Bäumen über unseren Köpfen singen sehr schön.
  10. Im Juni sieht man die schönsten Rosen.
  11. Juli und August sind die wärmsten Monate des ganzen Jahres.
  12. Die Tage sind länger als die Nächte und der Wetterhahn zeigt West- und Südwinde statt jenen unangenehmen Nord- und Ostwinden.
  13. Man bleibt dann draußen (außerhalb des Hauses) mit größerer Freude und geht spazieren in den Parks.
  14. Ich denke, dass ich den Sommer mehr liebe als du.
  15. Deshalb rühme ich den Sommer mehr als du.
  16. Dennoch lobe ich dich mehr als deinen jüngeren Bruder.
  17. Er ist weniger schlau als du.

Lösung

  1. Mi legis tre interesan libron pri Frederiko Granda.
  2. Ĝi rakontas, ke li ofte maldormis kaj legis kun granda intereso dum la pli malfruaj horoj de la nokto.
  3. Lia plej juna servisto estis malgranda knabo.
  4. La reĝo amis tiun knabon pli multe ol la aliajn servistojn.
  5. La vintro estas malpli agrabla sezono ol la printempo, sed la somero estas pli agrabla ol ĉi tiu sezono.
  6. Dum marto, la orienta vento blovas plej forte kaj skuas la arbojn tre multe.
  7. En aprilo, oni bezonas sian umbrelon, ĉar ofte havas nubojn sur la ĉielo kaj pluvas tre multe.
  8. La stratoj estas tre malsekaj, sed la akvo ne ŝajnas lavi ilin.
  9. En majo, oni komencas trovi belajn violojn kaj la birdoj sur la arboj super niaj kapoj kantas tre bele.
  10. En junio, oni vidas la plej belajn rozojn.
  11. Julio kaj aŭgusto estas la plej varmaj monatoj el la tuta jaro.
  12. La tagoj estas pli longaj ol la noktoj, kaj la ventoflago montras okcidentajn kaj sudajn ventojn anstataŭ tiujn malagrablajn nordajn kaj orientajn ventojn.
  13. Tiam oni restas ekster la domo kun pli granda plezuro kaj promenas en la parkoj.
  14. Mi opinias, ke mi amas la someron pli multe ol vi.
  15. Tial mi laŭdas la someron pli multe ol vi.
  16. Tamen mi laŭdas vin pli multe ol vian pli junan fraton.
  17. Li estas malpli ruza ol vi.
<<< Zurück zum Kapitel Inhalt Deutsch–Esperanto >>>


Kapitel 19

„ju“ und „des“ bei Vergleichen

1. Beim Vergleich von zwei Gegenständen, Handlungen oder Zuständen wird die deutsche Satzkonstruktion je ... umso (beziehungsweise je ... desto) mit den Adverbien ju und des ausgedrückt:

Ju pli bona li estas, des pli feliĉa li estos. – Je besser er ist, umso glücklicher wird er.
Ju pli ofte mi rigardas, des pli mi volas rigardi. – Je öfter ich schaue, umso mehr möchte ich schauen.
Ju pli bele la luno brilas, des pli oni ŝatas la nokton. – Je schöner der Mond scheint, umso mehr liebt man die Nacht.
Ju malpli pluvas, des pli la floroj velkas. – Je weniger es regnet, umso mehr verblühen die Blumen.
Ju malpli multe vi helpas, des malpli multe mi laŭdos vin. – Je weniger du hilfst, umso weniger werde ich dich loben.
Ĉar vi helpis, mi des pli multe laŭdos vin. – Weil du halfst, werde ich dich umso mehr loben.

Das Verhältniswort „inter“

2. Im Deutschen wird das Verhältniswort zwischen benutzt, um eine Position relativ zu zwei anderen Personen oder Dingen auszudrücken. Eine Position relativ zu drei oder mehr anderen Personen oder Dingen wird dagegen durch das Verhältniswort inmitten ausgedrückt. Da dies jedoch keinen essenziellen Unterschied in der Bedeutung macht, wird in Esperanto für beide Fälle das Verhältniswort inter verwendet:

Li sidas inter vi kaj mi. – Er sitzt zwischen dir und mir.
Li sidas inter siaj amikoj. – Er sitzt inmitten seiner Freunde.
La monato majo estas inter aprilo kaj junio. – Der Monat Mai ist zwischen April und Juni.
Inter tiuj libroj estas tre interesa libro. – Inmitten dieser Bücher befindet sich ein sehr interessantes Buch.

Die Präposition „pro“

3. Einen Grund kann man nicht nur mit einem Adverb (Kap. 18 #1) oder Nebensatz (Kap. 18 #6) ausdrücken, sondern auch mit der Präposition pro (nicht zu verwechseln mit por!), wegen. Damit liegt der Fokus nicht mehr auf dem Grund, sondern auf der Wirkung:

La floroj velkas pro la seka vetero. – Die Blumen welken wegen des trockenen Wetters.
Mi skribis la leteron pro vi. – Ich habe den Brief deinetwegen geschrieben.
Pro tiuj nuboj mi timas ke pluvos. – Wegen dieser Wolken fürchte ich, es wird (beginnen zu) regnen.
Oni ŝatas ĉerizojn pro la dolĉa gusto. – Man mag Kirschen wegen des süßen Geschmacks.

Präpositionen vor Adverbien oder anderen Präpositionen

4. Präpositionen können mit Adverbien oder anderen Präpositionen verknüpft werden, vorausgesetzt es ergibt Sinn:

La kato kuris el sub la tablo. – Die Katze rannte weg von unter dem Tisch.
Li venos el tie. – Er wird von dort wegkommen.
De nun li estos zorga. – Von jetzt an wird er sorgfältig sein.
Li staris dekstre de la vojo. – Er stand rechts von der Straße.
Mi iros for de ĉi tie. – Ich werde von hier weggehen.

Vokabeln

aŭtuno – Herbst
decembro – Dezember
des – desto (siehe Kap. 19 #1)
februaro – Februar
glacio – Eis
inter – mitten unter, zwischen (Kap. 19 #2)
januaro – Januar
ju – je (siehe Kap. 19 #1)
kovri – abdecken, bedecken
neĝo – Schnee
novembro – November
nuda – nackt, unbedeckt
oktobro – Oktober
pro – wegen (Kap. 19 #3)
rikolti – ernten
rivero – Fluss
septembro – September
tero – Erdboden, Erde

La aŭtuno kaj la vintro (Leseübung)

La sezonoj de la jaro estas la vintro, la printempo, la somero, kaj la aŭtuno. La aŭtuno estas inter la somero kaj la vintro. Ĝiaj monatoj estas septembro, oktobro kaj novembro. En septembro oni povas kolekti maturajn fruktojn. Tiam ankaŭ oni rikoltas la flavan grenon de la kampoj. Dum ĉi tiu monato kaj dum oktobro la folioj sur la branĉoj komencas esti ruĝaj kaj flavaj, anstataŭ verdaj. La herbo velkas, kaj bruna tapiŝo ŝajnas kovri la teron. Baldaŭ la folioj falas al la tero, kaj en novembro la arboj estas tute nudaj.

Pli aŭ malpli frue neĝas. La glacio ofte kovras la akvon en la riveroj, kaj restas sur la stratoj kaj la vojoj. La mola blanka neĝo kovras la teron, kaj kuŝas sur la branĉoj de la arboj. Tiam, pro la fortaj ventoj, ĝi falas de la branĉoj al la tero. La birdoj frue lasas tian veteron, kaj flugas de ĉi tie al pli sudaj kampoj kaj arboj. Ili ne povas resti, pro la malvarmaj tagoj kaj noktoj. Ili malŝatas la neĝon kaj la glacion pli multe ol ni.

Ju pli multe neĝas; des pli malofte ni volas promeni. Ni preferas resti en la domo, anstataŭ ekster ĝi. Ju pli ni rigardas la nudajn branĉojn de la arboj, des pli malagrabla ŝajnas la vintro. Tamen la junaj infanoj tre ŝatas tian veteron, kaj ju pli neĝas, kaj ju pli forte la norda vento blovas, des malpli ili estas kontentaj en la domo. Ili volas kuri sur la neĝo, ĉirkaŭ la arboj kaj inter ili, kun siaj junaj amikoj. Ili povas bone amuzi sin per la neĝo. La monatoj de la vintro estas decembro, januaro kaj februaro. Ĝi estas la plej malvarma sezono.

(→ Übersetzung der Leseübung)


Übersetzungsübung

  1. September, Oktober und November sind die Herbstmonate.
  2. In diesen Monaten erntet man das gelbe Getreide und sammelt verschiedene Früchte.
  3. Die Blätter auf den Bäumen um uns herum sind rot und gelb.
  4. Sie beginnen, von den Ästen zu fallen und liegen auf dem Boden.
  5. Je stärker der kalte Nordwind durch die Äste bläst, desto eher fallen die Blätter hinunter.
  6. Sie liegen unter den kahlen Bäumen zusammen mit dem braunen Gras.
  7. Je eher es schneit, desto eher wird es scheinen, der Boden habe einen weißen Teppich.
  8. Der Schnee wird das Gras gänzlich bedecken während den Wintermonaten.
  9. Diese Monate sind Dezember, Januar und Februar.
  10. Ab dann werden Eis und Schnee die Straße bedecken und sie ganz verstecken.
  11. Es wird oft Eis auf dem Wasser des Flusses sein.
  12. Wir mögen diese Jahreszeit mehr als März, April und Mai.
  13. Wir mögen sie sogar mehr als den Sommer.
  14. Die Monate von letzterem (Kap. 14 #4) sind Juni, Juli und August.
  15. Der Sommer ist die wärmste Jahreszeit des ganzen Jahres.
  16. Darum sagen wir oft, der Sommer sei die angenehmste Jahreszeit.
  17. Wegen seiner vielen Freuden ist mir der Sommer lieb.
  18. Er ist zwischen dem Frühling und dem Herbst.
(→ Lösung der Übersetzungsübung)



La aŭtuno kaj la vintro

La sezonoj de la jaro estas la vintro, la printempo, la somero, kaj la aŭtuno. La aŭtuno estas inter la somero kaj la vintro. Ĝiaj monatoj estas septembro, oktobro kaj novembro. En septembro oni povas kolekti maturajn fruktojn. Tiam ankaŭ oni rikoltas la flavan grenon de la kampoj. Dum ĉi tiu monato kaj dum oktobro la folioj sur la branĉoj komencas esti ruĝaj kaj flavaj, anstataŭ verdaj. La herbo velkas, kaj bruna tapiŝo ŝajnas kovri la teron. Baldaŭ la folioj falas al la tero, kaj en novembro la arboj estas tute nudaj.

Pli aŭ malpli frue neĝas. La glacio ofte kovras la akvon en la riveroj, kaj restas sur la stratoj kaj la vojoj. La mola blanka neĝo kovras la teron, kaj kuŝas sur la branĉoj de la arboj. Tiam, pro la fortaj ventoj, ĝi falas de la branĉoj al la tero. La birdoj frue lasas tian veteron, kaj flugas de ĉi tie al pli sudaj kampoj kaj arboj. Ili ne povas resti, pro la malvarmaj tagoj kaj noktoj. Ili malŝatas la neĝon kaj la glacion pli multe ol ni.

Ju pli multe neĝas; des pli malofte ni volas promeni. Ni preferas resti en la domo, anstataŭ ekster ĝi. Ju pli ni rigardas la nudajn branĉojn de la arboj, des pli malagrabla ŝajnas la vintro. Tamen la junaj infanoj tre ŝatas tian veteron, kaj ju pli neĝas, kaj ju pli forte la norda vento blovas, des malpli ili estas kontentaj en la domo. Ili volas kuri sur la neĝo, ĉirkaŭ la arboj kaj inter ili, kun siaj junaj amikoj. Ili povas bone amuzi sin per la neĝo. La monatoj de la vintro estas decembro, januaro kaj februaro. Ĝi estas la plej malvarma sezono.

Der Herbst und der Winter

Die Jahreszeiten sind der Winter, der Frühling, der Sommer und der Herbst. Der Herbst ist zwischen dem Sommer und dem Winter. Seine Monate sind der September, der Oktober und der November. Im September kann man reife Früchte pflücken. Dann erntet man auch das gelbe Getreide der Felder. Während dieses Monats und während des Oktobers fangen die Blätter an den Ästen an, rot und gelb anstatt grün zu sein. Das Gras welkt und ein brauner Teppich scheint die Erde zu bedecken. Bald fallen die Blätter zu Boden und im November sind die Bäume vollständig nackt.

Früher oder später schneit es. Das Eis überbedeckt oft das Wasser in den Flüssen und bleibt auf den Straßen und den Wegen. Der weiche weiße Schnee bedeckt die Erde und liegt auf den Ästen der Bäume. Wegen starker Winde fällt er dann von den Ästen zu Boden. Die Vögel (ver-)lassen so ein Wetter früh und fliegen von hier zu südlicheren Feldern und Bäumen. Sie können wegen der kalten Tage und Nächte nicht bleiben. Sie mögen den Schnee und das Eis noch viel weniger als wir.

Je mehr es schneit, desto seltener wollen wir spazieren gehen. Wir bevorzugen es, im Haus zu bleiben, anstatt draußen. Je mehr wir die nackten Äste der Bäume anschauen, desto unangenehmer scheint der Winter. Dennoch mögen die jungen Kinder solches Wetter sehr, und je mehr es schneit und je stärker der Nordwind bläst, desto weniger sind sie zufrieden im Haus. Sie wollen mit ihren jungen Freunden auf dem Schnee rennen, um die Bäume und zwischen ihnen. Sie können sich gut mit dem Schnee amüsieren. Die Monate des Winters sind der Dezember, der Januar und der Februar. Es ist die kälteste Jahreszeit.

<<< Zurück zum Kapitel Inhalt Esperanto–Deutsch >>>

Übersetzungsübung

  1. September, Oktober und November sind die Herbstmonate.
  2. In diesen Monaten erntet man das gelbe Getreide und sammelt verschiedene Früchte.
  3. Die Blätter auf den Bäumen um uns herum sind rot und gelb.
  4. Sie beginnen, von den Ästen zu fallen und liegen auf dem Boden.
  5. Je stärker der kalte Nordwind durch die Äste bläst, desto eher fallen die Blätter hinunter.
  6. Sie liegen unter den kahlen Bäumen zusammen mit dem braunen Gras.
  7. Je eher es schneit, desto eher wird es scheinen, der Boden habe einen weißen Teppich.
  8. Der Schnee wird das Gras gänzlich bedecken während den Wintermonaten.
  9. Diese Monate sind Dezember, Januar und Februar.
  10. Ab dann werden Eis und Schnee die Straße bedecken und sie ganz verstecken.
  11. Es wird oft Eis auf dem Wasser des Flusses sein.
  12. Wir mögen diese Jahreszeit mehr als März, April und Mai.
  13. Wir mögen sie sogar mehr als den Sommer.
  14. Die Monate von letzterem (Kap. 14 #4) sind Juni, Juli und August.
  15. Der Sommer ist die wärmste Jahreszeit des ganzen Jahres.
  16. Darum sagen wir oft, der Sommer sei die angenehmste Jahreszeit.
  17. Wegen seiner vielen Freuden ist mir der Sommer lieb.
  18. Er ist zwischen dem Frühling und dem Herbst.

Lösung

  1. Septembro, oktobro kaj novembro estas la monatoj de la aŭtuno.
  2. En ĉi tiuj monatoj oni rikoltas la flavan grenon kaj kolektas diversajn fruktojn.
  3. La folioj sur la arboj ĉirkaŭ ni estas ruĝaj kaj flavaj.
  4. Ili komencas fali de la branĉoj kaj kuŝas sur la tero.
  5. Ju pli forte la malvarma norda vento blovas tra la branĉoj, des pli baldaŭ la folioj falas.
  6. Ili kuŝas sub la nudaj arboj, kun la bruna herbo.
  7. Ju pli baldaŭ neĝas, des pli baldaŭ la tero ŝajnos havi blankan tapiŝon.
  8. La neĝo tute kovros la herbon dum la monatoj de la vintro.
  9. Tiuj monatoj estas decembro, januaro kaj februaro.
  10. De tiam, glacio kaj neĝo kovros la straton kaj tute kaŝos ĝin.
  11. Glacio ofte estos sur la akvo de la rivero.
  12. Ni pli ŝatas tiun sezonon ol marton, aprilon kaj majon.
  13. Ni eĉ pli ŝatas ĝin ol la someron.
  14. La monatoj de ĉi tiu estas junio, julio kaj aŭgusto.
  15. La somero estas la plej varma sezono de la tuta jaro.
  16. Tial ni ofte diras, ke la somero estas la plej agrabla sezono.
  17. Pro ĝiaj multaj plezuroj mi ŝatas la someron.
  18. Ĝi estas inter la printempo kaj la aŭtuno.
<<< Zurück zum Kapitel Inhalt Deutsch–Esperanto >>>
Abgerufen von „https://de.wikibooks.org/w/index.php?title=Benutzer:Donmiguel~dewikibooks/Laborejo&oldid=746600“