konform = bijektiv, winkel- und orientierungstreu.
Siehe auch Konforme Abbildung
Möbiustransformationen sind konforme Abbildungen der Zahlenkugel auf sich.
w
(
z
)
=
a
z
+
b
c
z
+
d
{\displaystyle w(z)={\frac {az+b}{cz+d}}}
mit
a
d
−
b
c
≠
0
{\displaystyle ad-bc\neq 0}
heißt Möbiustransformation oder lineare Transformation.
Grundtypen:
Verschiebung:
w
(
z
)
=
z
+
a
{\displaystyle w(z)=z+a}
Drehstreckung:
w
(
z
)
=
a
z
{\displaystyle w(z)=az}
Inversion:
w
(
z
)
=
1
z
{\displaystyle w(z)={\frac {1}{z}}}
e
=
a
d
−
b
c
;
f
2
=
e
{\displaystyle e=ad-bc;\quad f^{2}=e}
a
′
=
a
f
;
b
′
=
b
f
{\displaystyle a'={\frac {a}{f}};\quad b'={\frac {b}{f}}\ }
etc.
D.h.
a
′
d
′
−
b
′
c
′
=
1
{\displaystyle a'd'-b'c'=1}
w
(
z
)
=
a
′
z
+
b
′
c
′
z
+
d
′
{\displaystyle w(z)={\frac {a'z+b'}{c'z+d'}}}
Beispiel: Normiere
w
(
z
)
=
2
z
+
3
z
+
1
{\displaystyle w(z)={\frac {2z+3}{z+1}}}
a
=
2
;
b
=
3
;
c
=
1
,
d
=
1
{\displaystyle a=2;\ b=3;\ c=1,\ d=1}
e
=
a
d
−
b
c
=
2
−
3
=
−
1
{\displaystyle e=ad-bc=2-3=-1}
, d.h. die Möbiustransformation ist gültig.
f
2
=
e
=
−
1
⇒
f
=
i
{\displaystyle f^{2}=e=-1\Rightarrow f=i}
a
′
=
2
i
=
−
2
i
;
b
′
=
3
i
=
−
3
i
;
c
′
=
d
′
=
1
i
=
−
i
{\displaystyle a'={\frac {2}{i}}=-2i;\ b'={\frac {3}{i}}=-3i;\ c'=d'={\frac {1}{i}}=-i}
a
′
d
′
−
b
′
c
′
=
(
−
2
i
)
(
−
i
)
−
(
−
3
i
)
(
−
i
)
=
2
i
2
−
3
i
2
=
1
{\displaystyle a'd'-b'c'=(-2i)(-i)-(-3i)(-i)=2i^{2}-3i^{2}=1}
. Passt!
Normierte Form:
w
(
z
)
=
−
2
i
z
−
3
i
−
i
z
−
i
{\displaystyle w(z)={\frac {-2iz-3i}{-iz-i}}}
Gegeben seinen die Punkte
z
1
,
z
2
,
z
3
,
w
1
,
w
2
,
w
3
{\displaystyle z_{1},z_{2},z_{3},w_{1},w_{2},w_{3}}
z
−
z
1
z
−
z
3
z
2
−
z
3
z
2
−
z
1
=
w
−
w
1
w
−
w
3
w
2
−
w
3
w
2
−
w
1
{\displaystyle {\frac {z-z_{1}}{z-z_{3}}}{\frac {z_{2}-z_{3}}{z_{2}-z_{1}}}={\frac {w-w_{1}}{w-w_{3}}}{\frac {w_{2}-w_{3}}{w_{2}-w_{1}}}}
Beispiel:
z
1
=
1
;
z
2
=
0
;
z
3
=
−
1
{\displaystyle z_{1}=1;\ z_{2}=0;\ z_{3}=-1}
w
1
=
1
;
w
2
=
i
;
w
3
=
−
1
{\displaystyle w_{1}=1;\ w_{2}=i;\ w_{3}=-1}
z
−
1
z
+
1
0
+
1
0
−
1
⏟
−
1
=
w
−
1
w
+
1
i
+
1
i
−
1
⏟
−
i
{\displaystyle {\frac {z-1}{z+1}}\underbrace {\frac {0+1}{0-1}} _{-1}={\frac {w-1}{w+1}}\underbrace {\frac {i+1}{i-1}} _{-i}}
z
−
1
z
+
1
=
w
−
1
w
+
1
i
{\displaystyle {\frac {z-1}{z+1}}={\frac {w-1}{w+1}}i}
(
z
−
1
)
(
w
+
1
)
=
(
w
−
1
)
(
z
+
1
)
i
{\displaystyle (z-1)(w+1)=(w-1)(z+1)i}
z
w
−
w
+
z
−
1
=
i
(
z
w
−
z
+
w
−
1
)
{\displaystyle zw-w+z-1=i(zw-z+w-1)}
w
(
z
−
1
)
+
(
z
−
1
)
=
i
w
(
z
+
1
)
−
i
(
z
+
1
)
{\displaystyle w(z-1)+(z-1)=iw(z+1)-i(z+1)}
w
(
z
−
1
−
i
(
z
+
1
)
)
=
(
1
−
z
)
−
i
(
z
+
1
)
{\displaystyle w(z-1-i(z+1))=(1-z)-i(z+1)}
w
=
(
1
−
z
)
−
i
(
z
+
1
)
(
z
−
1
)
−
i
(
z
+
1
)
{\displaystyle w={\frac {(1-z)-i(z+1)}{(z-1)-i(z+1)}}}
w
=
−
z
(
1
+
i
)
+
1
−
i
z
(
1
−
i
)
−
1
−
i
=
−
z
(
1
+
i
)
+
(
1
−
i
)
z
(
1
−
i
)
−
(
1
+
i
)
=
z
+
i
z
i
+
1
{\displaystyle w={\frac {-z(1+i)+1-i}{z(1-i)-1-i}}={\frac {-z(1+i)+(1-i)}{z(1-i)-(1+i)}}={\frac {z+i}{zi+1}}}
Beispiel: Abbildung der unteren Halbebene auf das Innere des Einheitskreises
Es gilt wie oben berechnet:
z
1
=
1
;
z
2
=
0
;
z
3
=
−
1
{\displaystyle z_{1}=1;\ z_{2}=0;\ z_{3}=-1}
w
1
=
1
;
w
2
=
i
;
w
3
=
−
1
{\displaystyle w_{1}=1;\ w_{2}=i;\ w_{3}=-1}
w
=
z
+
i
z
i
+
1
{\displaystyle w={\frac {z+i}{zi+1}}}
z.B. für
z
=
−
i
{\displaystyle z=-i\quad }
folgt
w
=
0
{\displaystyle \quad w=0}
Eine Inverse von
a
z
+
b
c
z
+
d
{\displaystyle \quad {\frac {az+b}{cz+d}}\quad }
ist
w
(
z
)
=
d
z
−
b
−
c
z
+
a
{\displaystyle \quad w(z)={\frac {dz-b}{-cz+a}}}
.
Sei
a
d
−
b
c
=
1
{\displaystyle ad-bc=1}
. Dann heißt die Möbiustransformation
elliptisch:
a
+
d
∈
R
;
|
a
+
d
|
<
2
{\displaystyle a+d\in \mathbb {R} ;|a+d|<2}
parabolisch:
a
+
d
∈
R
;
|
a
+
d
|
=
2
{\displaystyle a+d\in \mathbb {R} ;|a+d|=2}
hyperbolisch:
a
+
d
∈
R
;
|
a
+
d
|
>
2
{\displaystyle a+d\in \mathbb {R} ;|a+d|>2}
loxodromisch:
a
+
d
∉
R
{\displaystyle a+d\notin \mathbb {R} }
Siehe auch Möbiustransformation .
Nikolai Jegorowitsch Joukowski (1847-1921) russischer Mathematiker und Aerodynamiker
Siehe z.B. Kutta-Schukowski-Transformation
f
(
z
)
=
1
2
(
z
+
1
z
)
;
z
≠
0
{\displaystyle f(z)={\frac {1}{2}}\left(z+{\frac {1}{z}}\right);\ z\neq 0}
f
(
z
)
=
f
(
1
z
)
;
z
≠
0
{\displaystyle f(z)=f\left({\frac {1}{z}}\right);z\neq 0}
Die Joukowski-Funktion ist vor allem in der Strömungsmechanik von Interesse. Sie ist eine konforme Abbildung, die Kreise in der komplexen Ebene in Formen transformiert, die Tragflügelprofilen ähneln.