Formelsammlung Mathematik: Identitäten

Aus Wikibooks

Wechseln zu: Navigation, Suche

Zurück zur Formelsammlung Mathematik

Inhaltsverzeichnis

[Bearbeiten] Altbabylonische Multiplikationsformel


\left(\frac{a+b}{2}\right)^2-\left(\frac{a-b}{2}\right)^2=ab


[Bearbeiten] Formel von Fibonacci


(a^2+b^2)(c^2+d^2)=(ac-bd)^2+(ad+bc)^2\,



[Bearbeiten] Identitäten mit Binomialkoeffizienten


{n\choose k}+{n \choose k-1}={n+1 \choose k}


{2z \choose z} \cos(\pi z)=2^{2z}\, {-\frac12 \choose z}


[Bearbeiten] Wurzel einer komplexen Zahl


\sqrt{a+\mathrm ib}
=\sqrt{\frac{\sqrt{a^2+b^2}+a}{2}}+\mathrm i\, \Theta(b) \,\sqrt{\frac{\sqrt{a^2+b^2}-a}{2}}   , mit \Theta(b)=\left\{ \begin{matrix} 1 & , & b\ge 0 \\ \\ -1 & , & b<0 \end{matrix}\right.



[Bearbeiten] Definition von Arkus- und Area-Funktionen durch exp und log


\arcsin z=-\mathrm i\,\log\left( \sqrt{1-z^2}+\mathrm i z\right)


\arccos z=-\mathrm i\,\log\left(z+\mathrm i\, \sqrt{1-z^2}\right)


\arctan z=\frac{\mathrm i}{2}
\Big(\log(1-\mathrm i z)-\log(1+\mathrm iz)\Big) für z\neq \pm\mathrm i


\arccot z=\left\{\begin{matrix}\arctan\left(\frac{1}{z}\right) && z\neq 0 \\ 
\frac{\pi}{2} && z=0 \end{matrix}\right.


\arcsec z=\arccos\left(\frac{1}{z}\right) für z\neq 0


\arccsc z=\arcsin\left(\frac{1}{z}\right) für z\neq 0


\operatorname{arsinh} z=\log\left(z+\sqrt{z^2+1}\right)


\operatorname{arcosh} z=\log\left(z+\sqrt{z-1}\,\sqrt{z+1}\right)


\operatorname{artanh} z=\frac{1}{2}\Big(\log(1+z)-\log(1-z)\Big) für z\neq\pm 1


\operatorname{arcoth} z=\left\{\begin{matrix}\operatorname{artanh}\left(\frac{1}{z}\right) && z\neq 0 \\ 
\frac{\mathrm i\pi}{2} && z=0 \end{matrix}\right.


\operatorname{arsech} z=\operatorname{arcosh}\left(\frac{1}{z}\right) für z\neq 0


\operatorname{arcsch} z=\operatorname{arsinh}\left(\frac{1}{z}\right) für z\neq 0


[Bearbeiten] Elementare Funktionen mit Argument iz


\begin{matrix}
\arcsin(\mathrm i z) &=& \;\;\, \mathrm i\;\operatorname{arsinh}\, z & \qquad &
\operatorname{arsinh}(\mathrm i z) &=& \;\; \mathrm i\;\arcsin z \\
\arctan(\mathrm i z) &=& \;\;\,\, \mathrm i\;\operatorname{artanh}\, z  & \qquad &
\operatorname{artanh}(\mathrm i z) &=& \;\;\; \mathrm i\;\arctan z \\
\arccot(\mathrm i z) &=& -\mathrm i\;\operatorname{arcoth} \, z & \qquad &
\operatorname{arcoth}(\mathrm i z) &=& -\mathrm i\;\arccot z  \\
\arccsc(\mathrm i z) &=& -\mathrm i\;\operatorname{arcsch} \, z  & \qquad &
\operatorname{arcsch}(\mathrm i z) &=& -\mathrm i\;\arccsc z  \\
\end{matrix}


[Bearbeiten] Gegenseitige Darstellbarkeit von Winkelfunktionen


\begin{matrix} 
\sin^2 & 1-\cos^2 & (1+\tan^{-2})^{-1} & (1+\cot^2)^{-1} & 1-\sec^{-2} & \csc^{-2} \\\\ 
1-\sin^2 & \cos^2 & (1+\tan^2)^{-1} & (1+\cot^{-2})^{-1} & \sec^{-2} & 1-\csc^{-2} \\\\
(\sin^{-2}-1)^{-1} & \cos^{-2}-1 & \tan^2
& \cot^{-2} & \sec^2-1 & (\csc^2-1)^{-1} \\\\
\sin^{-2}-1  & (\cos^{-2}-1)^{-1} & \tan^{-2}
& \cot^2 & (\sec^2-1)^{-1} & \csc^2-1 \\\\
(1-\sin^2)^{-1} & \cos^{-2} & 1+\tan^2
& 1+\cot^{-2} & \sec^2 & (1-\csc^{-2})^{-1} \\\\
\sin^{-2} & (1-\cos^2)^{-1} & 1+\tan^{-2} 
& 1+\cot^2 & (1-\sec^{-2})^{-1} & \csc^2 \\\\
\end{matrix}


[Bearbeiten] Logarithmus der e-Funktion


\forall z\in\Bbb{C} ist \log(e^z)=\Big(|z| \cos \arg z\Big)+\mathrm i\,
\underbrace{\Big(|z| \sin\arg z  \mod 2\pi\Big)}_{\in ]-\pi,\pi]}


[Bearbeiten] Definition trigonometrischer Funktionen durch die e-Funktion


\sin(z)=\frac{e^{\mathrm iz}-e^{-\mathrm iz}}{2\mathrm i}
\sinh(z)=\frac{e^z-e^{-z}}{2}
\sin(\mathrm iz)=\mathrm i\sinh(z)\,
\sinh(\mathrm iz)=\mathrm i\sin(z)\,
\cos(z)=\frac{e^{\mathrm iz}+e^{-\mathrm iz}}{2}
\cosh(z)=\frac{e^{z}+e^{-z}}{2}
\cos(\mathrm iz)=\cosh(z)\,
\cosh(\mathrm iz)=\cos(z)\,
\tan(z)=\frac{1}{\mathrm i}\,\frac{e^{\mathrm iz}-e^{-\mathrm iz}}{e^{\mathrm iz}+e^{-\mathrm iz}}
\tanh(z)=\frac{e^z-e^{-z}}{e^z+e^{-z}}
\tan(\mathrm iz)=\mathrm i\tanh(z)\,
\tanh(\mathrm iz)=\mathrm i\tan(z)\,
\cot(z)=\mathrm i\,\frac{e^{iz}+e^{-iz}}{e^{iz}-e^{-iz}}
\coth(z)=\frac{e^z+e^{-z}}{e^z-e^{-z}}
\cot(\mathrm iz)=\frac{1}{\mathrm i}\coth(z)\,
\coth(\mathrm iz)=\frac{1}{\mathrm i}\cot(z)\,
\sec(z)=\frac{2}{e^{\mathrm iz}+e^{-\mathrm iz}}
\operatorname{sech}(z)=\frac{2}{e^z+e^{-z}}
\sec(\mathrm iz)=\operatorname{sech}(z)
\operatorname{sech}(\mathrm iz)=\sec(z)
\csc(z)=\frac{2\mathrm i}{e^{\mathrm iz}-e^{-\mathrm iz}}
\operatorname{csch}(z)=\frac{2}{e^z-e^{-z}}
\csc(\mathrm iz)=\frac{1}{\mathrm i}\,\operatorname{csch}(z)
\operatorname{csch}(\mathrm iz)=\frac{1}{\mathrm i}\,\csc(z)


[Bearbeiten] Verknüpfung einer trigonometrischen Funktion mit einer Arkusfunktion


f\circ g \arcsin\! \arccos\! \arctan\! \arccot\! \arcsec\! \arccsc\!
\sin\! z\! \sqrt{1-z^2} \frac{z}{\sqrt{1+z^2}} \frac{1}{z\,\sqrt{1+\frac{1}{z^2}}} \sqrt{1-\frac{1}{z^2}} \frac{1}{z}
\cos\! \sqrt{1-z^2} z\! \frac{1}{\sqrt{1+z^2}} \frac{1}{\sqrt{1+\frac{1}{z^2}}} \frac{1}{z} \sqrt{1-\frac{1}{z^2}}
\tan\! \frac{z}{\sqrt{1-z^2}} \frac{\sqrt{1-z^2}}{z} z\! \frac{1}{z} z\, \sqrt{1-\frac{1}{z^2}} \frac{1}{z\,\sqrt{1-\frac{1}{z^2}}}
\cot\! \frac{\sqrt{1-z^2}}{z} \frac{z}{\sqrt{1-z^2}} \frac{1}{z} z\! \frac{1}{z\, \sqrt{1-\frac{1}{z^2}}} z\, \sqrt{1-\frac{1}{z^2}}
\sec\! \frac{1}{\sqrt{1-z^2}} \frac{1}{z} \sqrt{1+z^2} \sqrt{1+\frac{1}{z^2}} z\! \frac{1}{\sqrt{1-\frac{1}{z^2}}}
\csc\! \frac{1}{z} \frac{1}{\sqrt{1-z^2}} \frac{\sqrt{1+z^2}}{z} z\, \sqrt{1+\frac{1}{z^2}} \frac{1}{\sqrt{1-\frac{1}{z^2}}} z\!


[Bearbeiten] Verknüpfung einer Hyperbelfunktion mit einer Areafunktion


\operatorname{arsinh}\! \operatorname{arcosh}\! \operatorname{artanh}\! \operatorname{arcoth}\! \operatorname{arsech}\! \operatorname{arcsch}\!
\sinh\! z\! \sqrt{z-1}\; \sqrt{z+1} \frac{z}{\sqrt{1-z^2}} \frac{1}{z\,\sqrt{1-\frac{1}{z^2}}} \sqrt{\frac1{z}-1}\; \sqrt{\frac1{z}+1} \frac{1}{z}
\cosh\! \sqrt{1+z^2} z\! \frac{1}{\sqrt{1-z^2}} \frac{1}{\sqrt{1-\frac{1}{z^2}}} \frac{1}{z} \sqrt{1+\frac{1}{z^2}}
\tanh\! \frac{z}{\sqrt{1+z^2}} \frac{\sqrt{z-1} \; \sqrt{z+1}}{z} z\! \frac{1}{z} z\, \sqrt{\frac1{z}-1} \; \sqrt{\frac1{z}+1} \frac{1}{z\,\sqrt{1+\frac{1}{z^2}}}
\coth\! \frac{\sqrt{1+z^2}}{z} \frac{z}{\sqrt{z-1} \; \sqrt{z+1}} \frac{1}{z} z\! \frac1{z} \frac1{ \sqrt{\frac1{z}-1} \; \sqrt{\frac1{z}+1} } z\,\sqrt{1+\frac{1}{z^2}}
\operatorname{sech}\! \frac1{\sqrt{1+z^2}} \frac1{z} \sqrt{1-z^2} \sqrt{1-\frac{1}{z^2}} z\! \frac1{\sqrt{1+\frac{1}{z^2}}}
\operatorname{csch}\! \frac{1}{z} \frac1{\sqrt{z-1} \; \sqrt{z+1}} \frac{\sqrt{1-z^2}}{z} z\,\sqrt{1-\frac{1}{z^2}} \frac1{ \sqrt{\frac1{z}-1} \; \sqrt{\frac1{z}+1}} z\!


[Bearbeiten] Trigonometrische Funktion mit verschobenem Argument


\pm\varphi \frac{\pi}{2}\pm\varphi \pi\pm\varphi \frac{3\pi}{2}\pm\varphi
\sin\, \pm\sin \cos\! \mp\sin -\cos\!
\cos\, \cos\! \mp\sin\! -\cos\! \pm\sin\!
\tan\, \pm\tan\! \mp\cot\! \pm\tan\! \mp\cot\!
\cot\, \pm\cot\! \mp\tan\! \pm\cot\! \mp\tan\!
\sec\, \sec\! \mp\csc\! -\sec\! \pm\csc\!
\csc\, \pm\csc \sec\! \mp\csc -\sec\!


[Bearbeiten] Komplementheit von Arkusfunktion


\arcsin(z)+\arccos(z)=\frac{\pi}{2}


\arctan(z)+\arccot(z)=\left\{\begin{matrix}
\frac{\pi}{2} && \operatorname{Re}(z)>0 && z\in \mathrm i\, ]-1,0] && z\in \mathrm i\, ]1,\infty[
\\\\ -\frac{\pi}{2} && \operatorname{Re}(z)<0 && z\in \mathrm i\, ]-\infty,-1[ && z\in \mathrm i\, ]0,1[ \end{matrix}\right.


\arcsec(z)+\arccsc(z)=\frac{\pi}{2} für z\neq 0


[Bearbeiten] Polylogarithmus Identitäten


\text{Li}_2(z)+\text{Li}_2(-z)=\frac12 \, \text{Li}_2(z^2) \qquad \forall z\in\Bbb{C}



\text{Li}_2(z)+\text{Li}_2(1-z)=\frac{\pi^2}{6}-\log(z)\, \log(1-z) \qquad \forall z\in\Bbb{C}\setminus\{0,1\}



\text{Li}_2\left(1-\frac{1}{z}\right)+\text{Li}_2(1-z)=-\frac12 \log^2(z) \qquad \forall z\in\Bbb{C}\setminus\{0\}



\text{Li}_3(z)+\text{Li}_3(1-z)+\text{Li}_3\left(1-\frac{1}{z}\right)=\zeta(3)+\frac16 \log^3 z+\frac{\pi^2}{6}\log z-\frac12 \log^2(z)\, \log(1-z) \qquad \forall z\in\Bbb{C}\setminus\{0,1\}



[Bearbeiten] Eulerscher Ergänzungssatz


\forall z\notin\Bbb{Z} ist \Gamma(z) \, \Gamma (1-z)=\frac{\pi}{\sin(\pi z)}


[Bearbeiten] Darstellung der Betafunktion durch Gammafunktionen


B(\alpha,\beta)=\frac{\Gamma(\alpha)\,\Gamma(\beta)}{\Gamma(\alpha+\beta)}




[Bearbeiten] Gamma an bestimmten Stellen


\Gamma\left(\frac{1}{2}\right)=\sqrt{\pi}


\Gamma'(1)=-\gamma\,


[Bearbeiten] Ein Verhältnis von Gammafunktionswerten


\frac{\Gamma\left(\frac{1}{24}\right) \,\Gamma\left(\frac{11}{24}\right)}{\Gamma\left(\frac{5}{24}\right) \, \Gamma\left(\frac{7}{24}\right)}=\sqrt{3}\cdot\sqrt{2+\sqrt{3}}



[Bearbeiten] Legendre'sche Verdopplungsformel


\Gamma(z)\,\Gamma\left(z+\frac{1}{2}\right)=\sqrt{\pi}\, 2^{1-2z}\,\Gamma(2z) \qquad z\in\Bbb{C}\setminus\frac12\Bbb{Z}^{\le 0}



[Bearbeiten] Riemannsche Funktionalgleichung


\zeta(z)=2\, (2\pi)^{z-1}\, \zeta(1-z)\, \Gamma(1-z)\, \sin\frac{\pi z}{2}


\pi^{-\frac{z}{2}}\,\Gamma\left(\frac{z}{2}\right)\, \zeta(z)=\pi^{-\frac{1-z}{2}}\, \Gamma\left(\frac{1-z}{2}\right) \, \zeta(1-z)




[Bearbeiten] Integralidentität von Ramanujan


\sqrt{\alpha}\int_0^\infty \frac{e^{-x^2}}{\cosh \alpha x}\, dx=\sqrt{\beta}\int_0^\infty \frac{e^{-x^2}}{\cosh\beta x}\, dx \qquad \alpha\beta=\pi


[Bearbeiten] Weitere Identitäten trigonometrischer Funktionen


\tan z=\cot(z)-2\cot(2z)\,


\operatorname{csch}(2z)=\coth(z)-\coth(2z)


1+\tan\left(\frac{\pi}{4}-x\right)=\frac{2}{1+\tan x}


\frac{\sin z}{1+\cos z}=\tan \frac{z}{2}


\frac{\sin z}{1-\cos z}=\cot \frac{z}{2}


\cos 2n\theta=1-\frac{(2n)^2}{2!}\sin^2\theta+\frac{(2n)^2 \Big((2n)^2-2^2\Big)}{4!}\sin^4\theta-\frac{(2n)^2\Big((2n)^2-2^2\Big)\Big((2n)^2-4^2\Big)}{6!}\sin^6\theta+...



\cos 2\alpha\theta=\sum_{n=0}^\infty (-1)^n\, \frac{\alpha\, (\alpha-1+n)!}{(\alpha-n)!}\, \frac{(2\sin\theta)^{2n}}{(2n)!} \qquad \alpha\in\Bbb{C}\setminus\Bbb{Z} \, , \, \theta\in\left[-\frac{\pi}{2},\frac{\pi}{2}\right]



\sin 2\alpha\theta=\sum_{n=0}^\infty (-1)^n\, \frac{\alpha\, (\alpha-\frac12+n)!}{(\alpha-\frac12-n)!}\, \frac{(2\sin\theta)^{2n+1}}{(2n+1)!} \qquad \alpha\in\Bbb{C}\setminus\left(\Bbb{Z}+\frac12\right) \, , \, \theta\in\left[-\frac{\pi}{2},\frac{\pi}{2}\right]


[Bearbeiten] Tangens einer Summe


\tan(x_1+...+x_n)=\frac{1}{i}\, \frac{\prod_{k=1}^n \left(1+i \tan x_k\right)-\prod_{k=1}^n \left(1-i \tan x_k\right)}{\prod_{k=1}^n \left(1+i \tan x_k\right)+\prod_{k=1}^n \left(1-i \tan x_k\right)}



[Bearbeiten] Gaußsches Digamma Theorem


\psi\left(\frac{p}{q}\right)=-\gamma-\log(2q)-\frac{\pi}{2}\cot\left(\frac{p\pi}{q}\right)+\sum_{k=1}^{q-1} \cos\left(\frac{2\pi p k}{q}\right)\, \log\left(\sin \frac{k\pi}{q}\right) \qquad 0<p<q



[Bearbeiten] Partialbruchzerlegungen


\frac{\alpha^n\, z^{m-1}}{\alpha^n-z^n}=\frac1{n} \sum_{k=0}^{n-1} \frac{(\alpha \xi^k)^m}{\alpha \xi^k-z} \qquad \xi=\exp\left(\frac{2\pi i}{n}\right)


\frac{1}{(x-\alpha)^{n+1} \, (x-\beta)^{m+1}}=\sum_{k=0}^n \frac{(-1)^k}{(\alpha-\beta)^{m+1+k}}\, \frac{(m+k)!}{m!\, k!}\, \frac{1}{(x-\alpha)^{n+1-k}}+\sum_{k=0}^m \frac{(-1)^k}{(\beta-\alpha)^{n+1+k}}\, \frac{(n+k)!}{n!\, k!}\, \frac{1}{(x-\beta)^{m+1-k}}


[Bearbeiten] Reihenidentitäten


\sum_{k=0}^\infty \frac{2k+1}{z^{2k+1}-1}=\sum_{k=1}^\infty \frac{k}{z^k+1} \qquad |z|>1



\sum_{k=0}^n \frac{1}{{n\choose k}}=\frac{n+1}{2^{n+1}} \sum_{k=1}^{n+1} \frac{2^k}{k}



[Bearbeiten] Simpsonsche Extraktionsmethode


Ist f(z)=\sum_{k\in\Bbb{Z}} a_k z^k so gilt \sum_{k\in [m]_n} a_k z^k=\frac{1}{n} \, \sum_{\ell=0}^{n-1} \frac{f(\xi^\ell z)}{\xi^{\ell m}} mit \xi=e^{\frac{2\pi i}{n}}.



[Bearbeiten] Sophomore's Dream


\int_0^1 x^{-\lambda x}\, dx=\sum_{n=1}^\infty \frac{\lambda^{n-1}}{n^n} \qquad \forall\lambda\in\Bbb{C}


Insbesondere ist \int_0^1 x^{-x}\, dx=\sum_{n=1}^ \infty \frac{1}{n^n} und \int_0^1 x^x\, dx=\sum_{n=1}^ \infty \frac{(-1)^{n-1}}{n^n}.



[Bearbeiten] Integral/Reihen Identität


\int_0^1 \frac{x^{\alpha-1}}{1+x^\beta}\, dx=\sum_{k=0}^\infty \frac{(-1)^k}{\alpha+\beta\, k}=\frac{1}{2\beta}\left[\psi\left(\frac12+\frac{\alpha}{2\beta}\right)-\psi\left(\frac{\alpha}{2\beta}\right)\right]



[Bearbeiten] Hurwitz Identität


\sigma_7(n)=\sigma_3(n)+120\sum_{k=1}^{n-1} \sigma_3(n-k)\, \sigma_3(k)


[Bearbeiten] Abelsche Identität


(x+y)^n=\sum_{k=0}^n {n\choose k} x\, (x+ak)^{k-1} \, (y-ak)^{n-k}



[Bearbeiten] Kleesche Identität


\sum_{k=0}^n (-1)^k\, {n\choose k}\, {n+k\choose m}=(-1)^n\, {n\choose m-n} \qquad\quad n\le m\le 2n



Persönliche Werkzeuge