Aus Wikibooks
[Bearbeiten] Das negative Pronomen
220. Das negative Pronomen (und pronominales Adjektiv) ist "neniu", keiner, niemand, nicht (gebildet "ne" und "iu", mit einem mittleren wegen des Wohlklangs eingefügten "n"):
| Neniu el vi komprenas min. |
- Keiner von euch versteht mich. |
| Mi trovis neniun preta por iri. |
- Ich fand niemanden bereiten zu gehen. |
| Li havis neniun honestan serviston. |
- Er hatte keinen ehrlichen Diener. |
221. Das negative Pronomen "neniu" hat eine possessive oder Genitivform, "nenies", niemandes, niemandes:
| Ĉies afero estas nenies afero. |
- Jedermanns Angelegenheit ist niemandens Angelegenheit. |
| Li laŭdos nenies ideojn. |
- Er wird niemandes Ideen loben. |
[Bearbeiten] Der adverbielle Gebrauch des Partizips
222. Partizipien können dazu verwendet werden, ein Substantiv näher zu beschreiben, wie in "la parolanta viro" (der sprechende Mann) oder "la sendota knabo" (der zu sendende Junge). Ebenso können Partizipien adverbiell genutzt werden, also einen Satz oder ein Verb näher beschreiben.
Auch im gehobenen Deutsch werden gelegentlich adverbielle Partizipien gebraucht um Gleichzeitigkeit auszudrücken: "Er verließ den Raum lachend", "Ich ging trottend die Straße entlang." Ebenso drücken auch im Esperanto solche Partizipien Begleitumstände, Grund, Art und Weise und Ähnliches aus. Wird ein Partizip adverbiell verwandt, so erhält es auch die Adverbendung "-e".
| Ĝojante, mi ridis. |
- Mich freuend lachte ich. |
| Forironte, ni adiaŭis lin. |
- Weggehend verabschiedeten wir uns von ihm. |
| Baninte la infaneton, ŝi dormigis ĝin. |
- Den Säugling gebadet habend (nachdem sie ihn gebadet hat) legte sie ihn zum Schlafen hin. |
| Estante ruzaj, ili falsis la oron. |
- Durchtriebenerweise fälschte er das Gold. |
| Tiel helpate de vi, mi sukcesos. |
- Da mir so (auf diese Weise) von dir geholfen wird, werde ich Erfolg haben. |
| Silentigite de li, ili ne plendis. |
- Nachdem sie von ihm zum Schweigen gebracht wurden, beschwerten sie sich nicht. |
| Punote, li ekkriis. |
- Kurz davor, bestraft zu werden gab er einen Schrei von sich. |
| Ne parolinte, li foriris. |
- Nicht gesprochen habend (Ohne ein Wort) ging er weg. |
| Li venis, ne vokite. |
- Er kam ungerufen. |
Anmerkung: Es ist streng voneinander zu trennen, ob ein Partizip adverbiell gebraucht wird oder ob es das Subjekt oder ein Objekt beschreibt. Im ersten Fall endet es auf "-e", im zweiten auf "-a" und im dritten auf "-a" oder "-an" (Akkusativ).
[English Footnote: The adverbial participle must not be used in rendering the English "nominative absolute" construction of a participial clause referring to something else than the subject. In such a sentence a clause must be used: "The youth being young, everyone watched him", ĉar la junulo estis juna, ĉiu rigardadis lin; "the work being finished, he went away", kiam la laboro estis finita, li foriris.]
223. Das Präfix "re-" gibt die Wiederholung oder "Wiederkehr" einer Handlung, einer Person oder eines Zustandes an (im Deutschen "wieder-", "wider-" oder in Fremdwörtern "re-").
| rekapti |
- wieder aufgreifen |
| renovigi |
- erneuern |
| rekoni |
- wieder (er-)kennen |
| Ĝis la revido! |
- Auf Wiedersehen! |
| ree |
- noch mal, wieder |
| Li iras ien kaj reen. |
- Er geht auf und ab (hin und her). |
|
| rebrili |
- reflektieren, widerspiegeln |
| reteni |
- zurückhalten |
| reveni |
- wiederkehren, zurückkommen |
| reiri |
- zurückgehen |
| reĵeti |
- zurück werfen |
| redoni |
- zurückgeben |
|
| bruli |
- brennen |
| cilindro |
- Zylinder |
| detrui |
- zerstören |
| fama |
- berühmt |
| filozofo |
- Philosoph |
| fiziko |
- Physik |
| insulo |
- Insel |
|
| maŝino |
- Maschine |
| nenies |
- niemandes (221) |
| neniu |
- niemand (220) |
| problemo |
- Problem |
| Sirakuzo |
- Syracuse |
| spegulo |
- Spiegel |
| ŝraŭbo |
- Schraube |
|
[Bearbeiten] La filozofo Arĥimedo.
Eble neniu greka klerulo estis pli fama ol la filozofo Arĥimedo. Longe studadinte la problemojn de la geometrio kaj de la fiziko, li faris multe da eltrovoj. Li tiel multe komprenis pri la uzado de la levilo ("Hebel") ke oni rakontas la sekvantan rakonteton pri li: Li diris al la reĝo Hierono "Kiam oni donos al mi lokon sur kiu mi povos stari, mi mem ekmovos la mondon per mia levilo!" Zorge ekzameninte la ecojn (202) de la ŝraŭbo kaj de la cilindro, li elpensis diversajn maŝinojn en kiuj ŝraŭboj kaj cilindroj estas iamaniere kunigitaj. Uzante unu el tiuj maŝinoj, oni povis facile puŝi al la akvo la ŝipojn (necese konstruitajn sur la tero); kiujn antaŭe la viroj mem enpuŝis en la akvon, kun multe da laboro, aŭ tiris tien per ĉevaloj. Uzante alian maŝinon elpensitan de tiu greko, oni povis levi akvon de unu loko al alia. Ankoraŭ nun oni nomas tian maŝinon la "ŝraŭbo de Arĥimedo." En la daŭro de granda militado kontraŭ la urbo Sirakuzo, sur la insulo Sikelio, Arĥimedo elpensis diversajn maŝinojn por helpi la Sirakuzanojn. Vidinte ke la sunlumo rebrilas de spegulo, li faris el speguloj maŝinon per kiu li ekbruligis ("in Brand setzen") la ŝipojn de la malamikoj. Ĉi tiuj, ne komprenante kiamaniere* la ŝipoj ekbrulis, estis multe timigitaj. Sed eĉ helpite de Arĥimedo la Sirakuzanoj ne venkis. Post iom da tempo, la malamikoj kaptis kaj tute detruis la urbon Sirakuzon. Nenies domo restis netuŝita, kaj centoj da personoj estis mortigataj. Oni ne scias per kia morto Arĥimedo mortis, sed eble la malamikoj, iel rekoninte la elpensinton de la spegulmaŝino, ĵetis lin en la maron aŭ alimaniere lin mortigis.
Anmerkung: Die Verwendung von "kiamaniere" (welche Art und Weise) ist hier der Verwendung von "kiel" (156) vorzuziehen, denn letzteres wird in indirekten Fragen verwendet und kann auch als Relativpronomen auftreten, wobei es dann oft mit "wie" übersetzt wird.
(Übersetzung der Leseübung)
- The Greek philosopher Archimedes was not only famous long ago, among his contemporaries (167, b, 132), but even today his name is well known everywhere.
- No one's knowledge about the problems of geometry and physics was greater.
- No one understood better the properties of the cylinder and the screw.
- Having studied these properties a long time, and having meditated a great deal about them, he understood them a little (217) better than any one else ("iu alia").
- The story about the debasing of the gold crowns has already been told.
- There is another anecdote, namely ("nome"), that he remarked to Hiero, king of Syracuse, that with a lever he would move the world, as soon as he had a place on which he himself could stand.
- Having discovered how ("kiamaniere") the sunlight is reflected by a mirror, and heats the wood upon which it shines, he invented a machine made out of mirrors.
- Aided by this machine, the Syracusans were able to set on fire the wooden ships of the enemy.
- The enemy, however, were not repulsed from the island, but at once rebuilt and repaired their ships, and sent them back to attack the city again.
- Finally, having captured the city, they destroyed it, and killed a large number of the inhabitants ("loĝantoj"), also Archimedes himself.
(Lösung der Übersetzungsübung)
Hilfe
Diese Seite zu deinem Buch hinzufügen
Sammlung zeigen (0 Wikiseiten)
Seiten vorschlagen
