Esperanto: Kapitel 53
Aus Wikibooks
Inhaltsverzeichnis |
[Bearbeiten] Bedigung gegen die Tatsache
246. Eine "Bedingung gegen die Tatsache" zeigt an, dass das Gegenteil dessen, was erwähnt wird, wirklich stattgefunden hat oder stattfindet. Es drückt die Gewissheit des Sprechers aus, dass eine Tat oder Zustand begriffen worden sein würden, wenn eine andere Tat oder Zustand auch begriffen wurden. Solche Bedingungen können sich nicht auf die Zukunft, aber nur auf die gegenwärtige oder vorige Zeit beziehen. Die bedingte Stimmung wird verwendet:
Se Vi estus turninta Vin, Vi estus vidinta tion,
-wenn Sie sich gedreht hatten, hätten Sie das gesehen.
Se la malsekaĵo ne estus densiĝinta, ne estus pluvinte,
-wenn sich die Feuchtigkeit nicht verdichtet hätte, hätte es nicht geregnet.
Se li estus kaptita, li estus punita,
-wenn er gefangen worden war, würde er bestraft worden sein.
Se li estus sidanta Band, mi vidus Lin,
-wenn er war (wenn er sein sollte), dort sitzend, sollte ich ihn sehen.
Se la gravitado ne ekzistus, tiu pluvo ne estus falanta,
-wenn die Schwerkraft nicht exeistieren würde, würde dieser Regen nicht fallen.
[Bearbeiten] THE VERB "DEVI"
247. The verb "devi" (cf. "devo", duty) is equivalent to the verb "must" (which in English has no future, past, infinitive, etc.), and to "to have to", "to be obliged to", etc., carrying the idea of "must" into all tenses and moods. In the conditional mood its meaning is softened into a vaguer sense (of "moral" obligation), and carries the idea of "ought":
Objektoj en la aero devas fali, objects in the air have to fall. Ni devis agi laŭ la leĝoj, we had to act according to the laws. Vi devos iri, you must (will have to) go. Ŝi ne volas devi fari tion, she does not wish to have to do that. Ili devigis min iri, they compelled me to go. Vi devus iri, you should go (you ought to go). Oni devus pensi antaŭ ol paroli, one ought to think before speaking. Li estus devinta veni, he ought to have come. Tio devus esti farita, that ought to have been done.
[Bearbeiten] Das Verhältniswort "sen"
248. Das Verhältniswort "Sen.", ohne, zeigt die Weglassung, die Abwesenheit oder den Ausschluss davon an, was durch seine Ergänzung ausgedrückt wird. Es kann als ein Präfix (160) verwendet werden, einen Sinn der Beraubung oder des Ausschlusses (wie das gegeben durch die englische Nachsilbe "-weniger"(-less)) gebend:
Li difinis la vorton sen eraro, -Er definierte das Wort ohne einen Fehler. La rivero senĉese fluas, -Der Fluss fließt ohne das Aufhören. Tio estas ne nur senutila sed eĉ malutila, -Der nicht nur nutzlos, aber sogar schädlich ist. Li ne plu estas senmona, -Er ist nicht mehr mittellos. Li sentime alproksimiĝis al ĝi, -Er näherte sich ihm furchtlos.
Anmerkung Das englische Ausdruck-Enthalten "ohne" wie in "ohne das Lesen," muss zum Ausdrücken geändert werden, die klar wörtliche Substantive, als "ohne das Lesen," vor dem Übersetzen in einen Esperanto-Ausdruck mit "dem Sen." enthalten. Sonst sollte ein Partizip mit "ne" den Ausdruck ("222") ersetzen: "Sen. la legado de tio, mi ne komprenus", ohne (das) Lesen der, sollte ich nicht verstehen. "Ne leginte tion, mi ne komprenus", ohne zu lesen (nicht lesen) dass, sollte ich nicht verstehen.
[Bearbeiten] Vokabeln
|
|
[Bearbeiten] Leseübung
[Bearbeiten] La filizofo Sokrato.
Unu el la plej famaj grekaj filozofoj estis nomita Sokrato. Li estis malbela malalta persono, kun senhara kapo kaj dika korpo, sed malgraŭ tio li estis treege bona, nobla kaj saĝa. Li instruadis per interparolado kun la lernantoj. Kutime li komencis per demando pri io ajn, pri kio la aŭskultanto respondos. Fine, la lernanto grade komprenis ĉu liaj propraj opinioj pri la afero estas pravaj. Ankoraŭ nun oni nomas tiun metodon de instruado per la interparolado "la Sokrata metodo." Sokrato diradis tute sen timo ĉion, kion li pensis, eĉ pri la dioj kaj pri la nekredeblaj rakontoj pri la dioj. Se li ne estus tiel multe klariginta, eble li estus vivinta pli longan tempon. Sed multaj personoj malamis lin, precipe ĉar li donis novajn ideojn al la junuloj, kiuj sekve komencis pensi por si mem, anstataŭ fari tion kion faras ĉiu alia. Tial oni akuzis Sokraton en la juĝejo, nomante lin pekanto kaj malbonfaranto, unue, ĉar li ne disdonas oferojn al la dioj, due, ĉar li enkondukas novajn diojn (ĉar li diris ke supernatura voĉo, kiu sendube estis lia nomo por la konscienco, parolis mallaŭte ĉe lia orelo), trie, ĉar li malbonigas la junularon de la urbo. Se li estus konfesinte la kulpon kaj petinte pardonon, tiam la juĝistoj eble estus punintaj lin per nura ("mere") monpago ("fine"). Sed li fiere respondis ke efektive li multe plibonigas la junularon, kaj anstataŭ esti malutila, aŭ eĉ neutila, li treege utilas al la urbo. Li diris ke oni havas nenian rajton puni lin, sed ke, kaŭze de sia bonfarado al la urbo, li efektive meritas ĉiutagan manĝon senpagan. Tamen, tute ne kompreninte kiel prava Sokrato estas, la juĝistoj mortkondamnis lin. Oni devigis lin trinki la venenon. Iom poste, en la malliberejo, li trankvile adiaŭis siajn plorantajn amikojn, kaj akceptinte la venenan trinkaĵon, sentime ĝin trinkis.
[Bearbeiten] Übersetzungsübung
- Sokrates glaubte, dass derjenige, der weiß was gut ist und was schlecht, das Gute tut und nicht das Schlechte.
- Deshalb wollte er der Menschheit (=homaro) helfen, in dem er lehrte was das Gute ist.
3. He also wished to discover for himself what is right and what is wrong. 4. So he asked every one whom he met (about) his opinions, and the one-talking-with [him] would also notice whether his own ideas were right or not. 5. But the fellow-citizens of Socrates were jealous, and hated him, because they did not understand him. 6. Therefore they accused him, called him a sinner, and sent around (245) false reports ("falsajn sciigojn") about him. 7. Because he said that conscience guided him (in the form of a soft voice at his ear), they accused him of ("pri") introducing (218, b) new gods. 8. They also said that he was corrupting the youth of the city. 9. If Socrates had pleaded guilty, and begged for a fine instead of the death-punishment, without doubt he would have been pardoned and fined ("monpunita"). 10. But he said "I have never in my life sinned in any way, and I do not deserve any sort of punishment." So the judges condemned him to death by the drinking of poison.
| <<< Kapitel 52 | Inhalt | Kapitel 54 >>> |
