Esperanto: Kapitel 50
Aus Wikibooks
Inhaltsverzeichnis |
[Bearbeiten] Auf „-o“ endende Pronomen
233. Im Gegensatz zu den auf -u endenden Pronomen (tiu, kiu, ĉiu, iu, neniu), beziehen sich die analog auf -o endenden Pronomen auf ein Objekt, eine Tatsache oder eine Handlung welche nicht genau definiert ist (handelt es sich jedoch um Personen, werden stets die -u-Pronomen verwendet). Da diese Pronomen stets etwas vage sind, können sie weder in der Pluralform noch als pronominale Adjektive verwendet werden.
Demonstrativ:
| tio | - das (Ding, Fakt oder Handlung) |
| ĉi tio | - dieses (Ding, Fakt oder Handlung) |
Interrogativ und Relativ:
| kio | - was?, was |
Distributiv:
| ĉio | - alles |
| ĉio ĉi | - dies alles |
Indefinit:
| io | - irgendeines, etwas |
Negativ:
| nenio | - nichts |
234. Ein unpersönliches Pronomen im Prädikat oder der Verhältnisbeziehung zu einem Pronomen, das in "-o" endet, muss selbst aus obiger Reihe sein:
| Kio estas ĉi tio, kion vi diras? | - Was ist das, was Sie sagen? |
| Ŝi vidis tion, kio ĵus okazis. | - Sie sah das, was gerade vorkam. |
| Ĉio ĉi, kion vi vidas, estas farita de ili. | - Alles hier (all das), das Sie sehen, wurde von ihnen gemacht. |
| Li havas ion por vi, sed nenion por mi. | - Er hat etwas für Sie, aber nichts für mich. |
[Bearbeiten] Tabellwörter
235. Pronomina, Adjektive und Adverbien, die mit einander als entsprechend demonstratives, interrogatives, Verwandten usw. verbunden sind, werden "Korrelate" genannt. Im Esperanto ist das korrelative System mehr abgeschlossen als in jeder anderen Sprache, und kann wie folgt zusammengefasst werden:
| ki- fragend |
ti- hinweisend |
i- unbestimmt |
ĉi- allumfassend |
neni- verneinend |
|
| -u Person, benannte Sache |
kiu wer, welcher, welche, welches |
tiu jener, der |
iu jemand, irgendein |
ĉiu jeder |
neniu keiner, niemand |
| -o unbenannte Sache |
kio was |
tio jenes, das |
io irgendwas, etwas |
ĉio alles |
nenio nichts |
| -e Ort |
kie wo |
tie dort, da |
ie irgendwo |
ĉie überall |
nenie nirgendwo |
| -am Zeit |
kiam wann |
tiam dann |
iam irgendwann |
ĉiam immer |
neniam nie |
| -a Eigenschaft |
kia wie, was für ein |
tia solch ein |
ia irgendein |
ĉia jederlei |
nenia keinerlei |
| -el Art und Weise |
kiel wie, auf welche Weise |
tiel so |
iel irgendwie |
ĉiel auf jede Weise |
neniel in keiner Weise |
| -om Menge |
kiom wieviel |
tiom soviel |
iom etwas, ein wenig |
ĉiom alles |
neniom nichts |
| -al Grund |
kial warum |
tial darum |
ial aus irgendeinem Grund |
ĉial aus jedem Grund |
nenial aus keinem Grund |
| -es Besitz |
kies wessen |
ties dessen, deren |
ies irgend jemandes |
ĉies jedermanns |
nenies niemandes |
[Bearbeiten] Die Verwendung von "ajn"
236. Das Wort "ajn" kann hinter jedes fragende oder unbestimmte Relativpronomen gesetzt werden und gibt diesem einen verallgemeinernden Sinn. Um eine Verwechslung mit einer Akkusativ-Plural-Endung zu vermeiden, wird es niemals mit dem vorhergehenden Pronomen verschmolzen:
|
|
[Bearbeiten] Das Suffix "-ing-"
237. Das Suffix "-ing-" wird zur Bildung von Wörtern verwendet, die etwas bezeichnen, das den in der Wurzel genannten Gegenstand (ent)hält:
| glavingo | - Schwertscheide |
| plumingo | - Federhalter |
| lumingo | - Fackelhalter |
| ingo | - Behältnis, Gehäuse, Hülse |
[Bearbeiten] Vokabeln
|
|
[Bearbeiten] Leseübung
[Bearbeiten] La gordia lagaĵo.
Unufoje en antikva tempo la regatoj de iu reĝolando en Azio ne havis reĝon. Ne sciante kion fari, ili demandis de la dioj. La dioj respondis, "Kiu ajn venos unue en nian sanktan templon hodiaŭ, por fari oferojn, estos via reĝo." Okaze kamparano nomita Gordio venis al la templo, ĵus post la tagiĝo. La regatoj tuj rekonis la estontan reĝon, kvankam li veturis sur peza malbela veturilo. Salutinte la surprizitan kamparanon, oni nomis lin reĝo. Decidinte fari dankoferon al la dioj, Gordio metis en la templon la veturilon mem sur kiu li tien veturis, antaŭ ol li komencis regi kiel la nova reĝo. La jugo estis alligita ("fest verbunden") per granda ligaĵo el ŝnurego. Post la morto de Gordio oni grade komencis kredi ion tre interesan pri tio. Oni diris ke tiu, kiu povos iel ajn malligi tiun ligaĵon, fariĝos reganto super ĉiuj reĝoj de Azio.
Post kelkaj jaroj Aleksandro Granda decidis fari grandan militadon kontraŭ Azio, kaj alproksimiĝis al la lando kie estis reginta Gordio. Kiam li demandis, "Kio estas ĉi tie la plej interesa vidindaĵo?" oni rakontis al li tion, kion oni diras pri la ŝnurega ligaĵo sur la veturilo de Gordio. Kompreneble ("Selbstverständlich") Aleksandro deziris fari ion ajn utilan por venki Azion, tial li tuj venigis gvidiston por konduki lin al la templo. Alveninte tien, li zorge rigardadis la ligaĵon, kaj ekzamenis la ŝnuregon el kiu ĝi estis farita. Tiam, elpreninte sian glavon el la glavingo, subite kliniĝante li rekte tratranĉis la tutan ligaĵon. "Nenio estas pli facila ol tio," li diris, "kaj nun mi ne dubas ĉu mi certe regos super ĉiuj reĝoj de Azio." Pro tio, kion faris Aleksandro Granda, oni ankoraŭ nuntempe diras, kiam iu ajn superas malfacilaĵon per kia ajn subita metodo, "Li tranĉis la gordian ligaĵon."
[Bearbeiten] Übersetzungsübung
- One often hears the remark "I will cut the Gordian knot."
- There is an interesting story about this.
- A wagon whose yoke was tied to the pole by a large knot had been put in the middle of the temple.
- It was a thank-offering to the sacred gods, by whose help Gordius had in olden time become king.
- It was said that whoever would be able to untie that rope would no doubt become ruler over the whole of Asia.
- Alexander the Great, having begun a campaign against Asia, approached the city where this temple was.
- Having heard the story, he at once had a guide come, and went thither, guided by him.
- He desired to do everything which was useful to the conquering of Asia.
- Having examined the knot carefully, he bent over and tried for a few minutes to untie it.
- Then he chose another method.
- He seized his sword, and suddenly cut through the whole knot.
- Having done this, he put the sword back into the scabbard.
- This he did, instead of continuing ("daŭrigi") his efforts to untie the knot.
- In fact, having no patience, he had become tired.
- Perhaps the conquering of Asia did not in any way become possible on account of this, but at least the story is interesting, whatever actually ("efektive") happened.
- Nothing is impossible, whenever one tries enough.
- In a tropical country, such as part of Asia is, the landscapes are beautiful.
- A tropical twilight is very short, however, and the shadows have scarcely become long when the sun seems to sink suddenly below the horizon, although the last bright rays continue to shine back through the atmosphere for a few minutes.
(Lösung der Übersetzungsübung)
| <<< Kapitel 49 | Inhalt | Kapitel 51 >>> |
